برای محاسبه وزن تقریبی میلگرد، مربع قطر اسمی بر حسب میلیمتر را در طول بر حسب متر ضرب و حاصل را بر ۱۶۲ تقسیم کنید. برای مثال، وزن نظری یک شاخه میلگرد ۸ به طول ۱۲ متر حدود ۴٫۷۴ کیلوگرم است. در این راهنما، فرمول وزن، جدول سایزهای متداول و روش تخمین قطر میلگرد از روی وزن را میخوانید.
اعداد حاصل از فرمول، وزن نظری هستند. برای مقایسه با محصول تحویلی، وزن واقعی، طول اندازهگیریشده و مشخصات فنی تولیدکننده را نیز بررسی کنید.
فرمول سریع وزن میلگرد
W ≈ d2 × L ÷ 162
در این رابطه، W وزن بر حسب کیلوگرم، d قطر اسمی بر حسب میلیمتر و L طول بر حسب متر است.
فرمول محاسبه وزن میلگرد
وزن نظری از حاصلضرب حجم در چگالی به دست میآید. با فرض چگالی فولاد برابر با ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب و استفاده از سطح مقطع دایرهای معادل، رابطه زیر به دست میآید:
W = (π ÷ 4) × (d ÷ 1000)2 × L × 7850
با همان واحدهای تعریفشده در ابتدای مقاله، این رابطه تقریباً برابر با W ≈ 0.006165 × d² × L است. رابطه سادهتر W ≈ d² × L ÷ 162 برای برآورد سریع استفاده میشود و اختلاف جزئی آن ناشی از تقریب ضریب است.

مثال: وزن یک شاخه میلگرد ۸ به طول ۱۲ متر
W ≈ 82 × 12 ÷ 162 ≈ 4.74 kg
پس وزن تقریبی این شاخه ۴٫۷۴ کیلوگرم است؛ در صورت گردکردن به کیلوگرم کامل، عدد ۵ به دست میآید.
مثال: وزن میلگرد ۱۶ و تعداد شاخهها
W ≈ 162 × 12 ÷ 162 ≈ 18.96 kg
وزن نظری ۱۰ شاخه میلگرد ۱۶ با طول ۱۲ متر، با همین فرمول حدود ۱۸۹٫۶۳ کیلوگرم است. برای محاسبه وزن کل، ابتدا وزن هر شاخه را بدون گردکردن میانی در تعداد شاخهها ضرب و سپس نتیجه نهایی را گرد کنید.
جدول وزن تقریبی میلگرد در هر متر و شاخه ۱۲ متری
جدول زیر از فرمول تقریبی تقسیم بر ۱۶۲ محاسبه شده است؛ این اعداد، جدول اختصاصی یک کارخانه یا حدود مجاز پذیرش محصول نیستند. وزن هر متر تا سه رقم و وزن شاخه تا دو رقم اعشار گرد شده است.
| قطر اسمی (میلیمتر) | وزن هر متر (کیلوگرم) | وزن شاخه ۱۲ متری (کیلوگرم) |
|---|---|---|
| ۸ | ۰٫۳۹۵ | ۴٫۷۴ |
| ۱۰ | ۰٫۶۱۷ | ۷٫۴۱ |
| ۱۲ | ۰٫۸۸۹ | ۱۰٫۶۷ |
| ۱۴ | ۱٫۲۱۰ | ۱۴٫۵۲ |
| ۱۶ | ۱٫۵۸۰ | ۱۸٫۹۶ |
| ۱۸ | ۲٫۰۰۰ | ۲۴٫۰۰ |
| ۲۰ | ۲٫۴۶۹ | ۲۹٫۶۳ |
| ۲۲ | ۲٫۹۸۸ | ۳۵٫۸۵ |
| ۲۵ | ۳٫۸۵۸ | ۴۶٫۳۰ |
| ۲۸ | ۴٫۸۴۰ | ۵۸٫۰۷ |
| ۳۲ | ۶٫۳۲۱ | ۷۵٫۸۵ |
| ۳۶ | ۸٫۰۰۰ | ۹۶٫۰۰ |
برای طولهای دیگر، وزن را با طول واقعی محاسبه کنید. بهعنوان نمونه، وزن نظری شاخه ۶ متری با قطر یکسان، نصف شاخه ۱۲ متری است.
محاسبه قطر میلگرد از روی وزن
اگر وزن و طول یک قطعه را بدانید، میتوانید قطر معادل آن را با معکوسکردن فرمول تقریبی تخمین بزنید:
d ≈ √(162 × W ÷ L)
وزن را بر حسب کیلوگرم و طول را بر حسب متر وارد کنید تا قطر بر حسب میلیمتر به دست آید. برای نمونه، اگر وزن یک قطعه یکمتری ۱٫۵۸ کیلوگرم باشد:
d ≈ √(162 × 1.58 ÷ 1) ≈ 16 mm
این نتیجه، تخمین قطر معادل بر مبنای وزن است. برای تعیین سایز اسمی محصول، آن را با مشخصات تولیدکننده و مدارک محصول تطبیق دهید؛ خطای توزین، طول و تفاوت وزن واقعی با مقدار نظری روی نتیجه اثر میگذارد.
ابزار اندازهگیری قطر میلگرد
کولیس و تفاوت قطر اسمی با قطر روی آج
کولیس برای اندازهگیری ابعاد مقطع کاربرد دارد. در میلگرد آجدار، قطر زمینه و قطر اندازهگیریشده روی آجها متفاوتاند؛ بنابراین عدد روی کولیس الزاماً برابر با سایز اسمی میلگرد نیست. قطر اسمی به سطح مقطع دایرهای معادل مربوط است. نباید برای همه محصولات یک سایز، قطر زمینه یا قطر روی آج ثابتی فرض کرد.
شابلون اندازهگیری میلگرد
شابلون متناسب با نوع میلگرد برای تشخیص اولیه سایز کاربرد دارد. نتیجه را با مشخصات محصول تطبیق دهید و برای کنترل دقیق، روش اندازهگیری تعیینشده در استاندارد مربوط را به کار ببرید.
اندازهگیری محیط، آچار و تخمین چشمی
برای مقطع دایرهای صاف، قطر از تقسیم محیط بر عدد پی به دست میآید. در میلگرد آجدار، برجستگی آج و خطای ابزار باعث میشود اندازهگیری با نخ یا متر، روش دقیقی برای تعیین قطر اسمی نباشد. آچار فرانسه، انگشتان دست و تخمین چشمی نیز جایگزین اندازهگیری دقیق نیستند.
مقایسه وزن میلگرد کارخانههای مختلف
برای قطر اسمی، طول و چگالی یکسان، وزن نظری محاسبهشده به نام کارخانه وابسته نیست. وزن واقعی محصول میتواند با مقدار نظری تفاوت داشته باشد. برای مقایسه منصفانه، اطلاعات زیر را کنار هم قرار دهید:
- نام تولیدکننده، سایز اسمی و گرید محصول؛
- طول واقعی شاخه یا نمونه اندازهگیریشده؛
- وزن واقعی و وزن واحد طول؛
- استاندارد اعلامشده، گواهی محصول و حدود مجاز مربوط؛
- منبع اطلاعات و تاریخ اندازهگیری یا انتشار جدول.
جدول وزنی منتشرشده توسط تولیدکننده و گواهی همان محصول، مبنای مناسبتری برای مقایسه با محموله تحویلی هستند. صرفاً سبکتر یا سنگینتر بودن، برای نتیجهگیری درباره کیفیت کافی نیست.
برای بررسی گزینههای عرضهشده، فهرست موجودی میلگرد را ببینید. مشخصات گریدها را نیز در راهنمای گریدهای میلگرد مطالعه کنید.
میلگرد چیست و محاسبه وزن آن چه کاربردی دارد؟
میلگرد از محصولات فولادی مورد استفاده در بتن مسلح است و به تحمل نیروهای کششی کمک میکند. محاسبه وزن آن برای برآورد مقدار خرید، هزینه مصالح و برنامهریزی حمل کاربرد دارد. مقدار موردنیاز پروژه باید از نقشهها و فهرست آرماتور استخراج شود؛ فرمول وزن بهتنهایی تعداد، سایز یا آرایش میلگردهای سازه را تعیین نمیکند.
پرسشهای متداول درباره وزن و قطر میلگرد
وزن یک شاخه میلگرد ۱۲ چقدر است؟
برای شاخه ۱۲ متری، فرمول تقریبی تقسیم بر ۱۶۲ حدود ۱۰٫۶۷ کیلوگرم به دست میدهد. وزن واقعی باید از مشخصات محصول یا توزین مشخص شود.
آیا در فرمول وزن، همه ابعاد را به میلیمتر وارد میکنیم؟
خیر. در فرمول W ≈ d² × L ÷ 162، قطر بر حسب میلیمتر و طول بر حسب متر است؛ نتیجه بر حسب کیلوگرم خواهد بود.
چرا وزن جدول با وزن باسکول متفاوت است؟
جدول این مقاله وزن نظری را نشان میدهد. طول واقعی، تغییرات ابعادی تولید، دقت توزین و اقلام همراه بار میتوانند اختلاف ایجاد کنند. مقایسه باید بر مبنای وزن خالص و مشخصات همان محصول انجام شود.
آیا اندازهگیری روی آج، سایز اسمی را مشخص میکند؟
خیر؛ اندازه روی آج با قطر اسمی یکی نیست. برای تشخیص سایز، مدارک محصول و روش کنترل مناسب را در کنار اندازهگیری بررسی کنید.

