برای اسکلت بتنی یک ساختمان مسکونی دو طبقه معمولاً حدود ۴۰ تا ۴۵ کیلوگرم میلگرد به ازای هر متر مربع زیربنا مصرف میشود. یعنی ساختمان دو طبقهای که هر طبقهاش ۱۰۰ متر مربع است (۲۰۰ متر مربع زیربنای کل) به حدود ۸ تا ۹ تن میلگرد نیاز دارد؛ این مقدار بسته به سایزهای مصرفی تقریباً معادل ۵۵۰ تا ۶۵۰ شاخه میلگرد ۱۲ متری است.
در ادامه، وزن هر شاخه میلگرد، روش تبدیل کیلوگرم به تعداد شاخه و یک مثال کامل محاسبه را مرور میکنیم تا قبل از خرید، برآورد دقیقتری از نیاز پروژهتان داشته باشید.
توجه: اعداد این مقاله میانگینهای رایج برای برآورد اولیه هستند. مقدار دقیق میلگرد هر پروژه از روی نقشههای سازه و متره مهندس محاسب تعیین میشود و ممکن است با این اعداد تفاوت داشته باشد.
وزن هر شاخه میلگرد ۱۲ متری چقدر است؟
برای اینکه بدانید برای ساختمان دو طبقه چند شاخه میلگرد لازم است، ابتدا باید وزن هر شاخه را بدانید. میلگردهای ساختمانی معمولاً در شاخههای ۱۲ متری عرضه میشوند و وزن هر متر آنها از فرمول وزن هر متر (کیلوگرم) = قطر² ÷ ۱۶۲ به دست میآید. جدول زیر وزن تئوری هر شاخه و تعداد تقریبی شاخه در هر تن را نشان میدهد (وزن واقعی بسته به کارخانه کمی متفاوت است؛ برای جزئیات بیشتر جداول وزنی آهنآلات را ببینید).
| سایز میلگرد | وزن هر متر (کیلوگرم) | وزن هر شاخه ۱۲ متری (کیلوگرم) | تعداد شاخه در هر تن | کاربرد رایج در ساختمان دو طبقه |
|---|---|---|---|---|
| ۸ | ۰٫۳۹۵ | ۴٫۷۴ | حدود ۲۱۱ | خاموت، آرماتور حرارتی سقف |
| ۱۰ | ۰٫۶۱۷ | ۷٫۴۰ | حدود ۱۳۵ | خاموت ستون و تیر، تیرچه |
| ۱۲ | ۰٫۸۸۸ | ۱۰٫۶۶ | حدود ۹۴ | تیرچه و دال |
| ۱۴ | ۱٫۲۱ | ۱۴٫۵۲ | حدود ۶۹ | میلگرد طولی تیر و فونداسیون |
| ۱۶ | ۱٫۵۸ | ۱۸٫۹۶ | حدود ۵۳ | میلگرد طولی ستون، تیر و فونداسیون |
| ۱۸ | ۲٫۰۰ | ۲۴٫۰۰ | حدود ۴۲ | میلگرد طولی ستون و فونداسیون |
| ۲۰ | ۲٫۴۷ | ۲۹٫۶۰ | حدود ۳۴ | ستونهای پربار و فونداسیون |
مثال: محاسبه تعداد شاخه میلگرد ساختمان دو طبقه
فرض کنید یک ساختمان مسکونی دو طبقه با اسکلت بتنی دارید که هر طبقه ۱۰۰ متر مربع زیربنا دارد. محاسبه تقریبی به این صورت است:
گام اول: محاسبه زیربنای کل
۲ طبقه × ۱۰۰ متر مربع = ۲۰۰ متر مربع زیربنا.
گام دوم: محاسبه وزن کل میلگرد
با در نظر گرفتن ۴۵ کیلوگرم در هر متر مربع (سقف بازه، برای پوشش دورریز و همپوشانی): ۲۰۰ × ۴۵ = ۹٬۰۰۰ کیلوگرم (۹ تن).
گام سوم: تبدیل وزن به تعداد شاخه
اگر سهم سایزها مطابق جدول زیر باشد (این ترکیب فرضی است و در هر نقشه فرق میکند)، تعداد شاخهها از تقسیم وزن هر سایز بر وزن یک شاخه به دست میآید:
| سایز | سهم از کل | وزن (کیلوگرم) | تعداد شاخه تقریبی |
|---|---|---|---|
| ۱۰ (خاموت و سقف) | ۲۰٪ | ۱٬۸۰۰ | ۲۴۳ |
| ۱۴ | ۲۵٪ | ۲٬۲۵۰ | ۱۵۵ |
| ۱۶ | ۴۰٪ | ۳٬۶۰۰ | ۱۹۰ |
| ۱۸ | ۱۵٪ | ۱٬۳۵۰ | ۵۶ |
| جمع | ۱۰۰٪ | ۹٬۰۰۰ | حدود ۶۴۴ شاخه |
بنابراین این ساختمان دو طبقه فرضی به حدود ۶۵۰ شاخه میلگرد نیاز دارد. اگر بخواهید برای وزنهای دیگر هم این تبدیل را انجام دهید، مقاله هر تن میلگرد چند شاخه است؟ را بخوانید.

سایز میلگرد مناسب برای ساختمان دو طبقه
در ساختمانهای دو طبقه معمولاً از میلگرد آجدار سایز ۱۴، ۱۶ و ۱۸ بهعنوان میلگرد طولی (در ستون، تیر و فونداسیون) و از سایز ۸ و ۱۰ بهعنوان میلگرد عرضی یا خاموت استفاده میشود. انتخاب نهایی سایز به متراژ ساختمان، نوع سقف، تعداد و فاصله ستونها و بارهای وارد بر سازه بستگی دارد و در نقشه سازه مشخص میشود.
مقایسه میلگرد مصرفی ساختمان یک، دو و سه طبقه
با افزایش تعداد طبقات، بار وارد بر ستونها و فونداسیون بیشتر میشود و مقدار میلگرد به ازای هر متر مربع هم بالا میرود:
| تعداد طبقات | میلگرد مصرفی تقریبی (کیلوگرم در هر متر مربع) | سایزهای رایج میلگرد طولی | سایزهای رایج خاموت |
|---|---|---|---|
| یک طبقه | حدود ۳۵ | ۱۴، ۱۶ و ۱۸ | ۸ و ۱۰ |
| دو طبقه | ۴۰ تا ۴۵ | ۱۴، ۱۶ و ۱۸ | ۸ و ۱۰ |
| سه طبقه | ۴۵ تا ۵۰ | ۱۴، ۱۶، ۱۸ و ۲۰ | ۸ و ۱۰ |
در ساختمان یک طبقه معمولاً در هر ستون ۸ میلگرد طولی قرار میگیرد (۳ میلگرد در هر وجه با احتساب میلگردهای گوشه). در ساختمان سه طبقه نوع قاب خمشی تأثیر زیادی بر مقدار میلگرد دارد و در طبقات پایین و فونداسیون از میلگردهای قطورتری استفاده میشود.
سهم هر بخش سازه از میلگرد مصرفی
بیشترین سهم میلگرد مصرفی در ساختمانهای بتنی معمولاً مربوط به فونداسیون است. جدول زیر سهم تقریبی هر بخش و عوامل مؤثر بر آن را نشان میدهد:
| بخش سازه | سهم تقریبی از کل میلگرد | عوامل مؤثر بر مقدار میلگرد |
|---|---|---|
| فونداسیون | ۳۰ تا ۴۰ درصد | نوع فونداسیون و خاک محل احداث |
| ستونها | ۲۰ تا ۳۰ درصد | ابعاد، ارتفاع و بارگذاری ستون |
| تیرها | ۲۰ تا ۲۵ درصد | ابعاد، دهانه و بارگذاری تیر |
| دالها و سقف | ۱۰ تا ۱۵ درصد | نوع سقف، ضخامت و بارگذاری |

متره و برآورد میلگرد چیست؟
محاسبه دقیق میلگرد مصرفی در دو مرحله انجام میشود: متره یعنی اندازهگیری دقیق مقدار مصالح از روی نقشه، و برآورد یعنی تعیین هزینه مصالحی که در متره محاسبه شده است.
متره به دو روش باز و بسته انجام میشود. در متره باز، تمام اجزای سازه یکبهیک و با جزئیات محاسبه میشوند؛ این روش دقیقتر اما زمانبرتر است. در متره بسته، مهندس از جداول فهرست بهای هر سال استفاده میکند. برای برآورد اولیه، میانگینهای زیر برای هر ۱۰۰ متر مربع زیربنای اسکلت بتنی کاربرد دارند:
| سیستم سازهای اسکلت بتنی | میلگرد مصرفی برای هر ۱۰۰ متر مربع زیربنا |
|---|---|
| فقط قاب خمشی | ۴ تا ۵٫۵ تن |
| قاب خمشی و دیوار برشی | ۴ تا ۶ تن |
| قاب خمشی ویژه | حدود ۵ تا ۷ تن |
دقت در این محاسبات از نظر مالی اهمیت زیادی دارد: خرید بیش از نیاز، سرمایه را بیدلیل درگیر میکند و خرید کمتر از نیاز، هزینه حملونقل دوباره و توقف کار را به دنبال دارد.
مشاهده قیمت روز: قیمت میلگرد آریان فولاد
عوامل مؤثر بر مقدار میلگرد مصرفی ساختمان
مقدار میلگرد مصرفی ساختمانهای مسکونی معمولاً بین ۴۰ تا ۶۰ کیلوگرم در هر متر مربع است؛ این عدد برای سولههای صنعتی به ۶۰ تا ۸۰ و برای پلها به ۸۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم میرسد. مهمترین عوامل تعیینکننده این مقدار عبارتاند از: نوع کاربری سازه، ابعاد و ارتفاع ساختمان، سیستم سازهای (قاب خمشی یا دیوار برشی)، نوع سقف، کیفیت بتن، نوع خاک و فونداسیون، لرزهخیزی منطقه و الزامات مبحث نهم مقررات ملی ساختمان.
سؤالات متداول درباره میلگرد ساختمان دو طبقه
برای ساختمان دو طبقه ۲۰۰ متری چند تن میلگرد لازم است؟
با میانگین ۴۰ تا ۴۵ کیلوگرم در هر متر مربع، حدود ۸ تا ۹ تن میلگرد لازم است که تقریباً معادل ۵۵۰ تا ۶۵۰ شاخه ۱۲ متری میشود.
هر شاخه میلگرد چند متر است؟
میلگردهای ساختمانی معمولاً در شاخههای ۱۲ متری تولید و فروخته میشوند. میلگردهای سایز کوچک (مثل ۸ و ۱۰) بهصورت کلاف هم عرضه میشوند.
چند درصد دورریز میلگرد باید در نظر گرفت؟
به دلیل برش، همپوشانی (اورلپ) و خمکاری، معمولاً چند درصد (اغلب حدود ۵ درصد) به مقدار محاسبهشده اضافه میشود. مقدار دقیق را مهندس ناظر یا محاسب تعیین میکند.
آیا میتوان بدون نقشه سازه میلگرد خرید؟
اعداد میانگین فقط برای تخمین بودجه مناسباند. برای خرید نهایی، تعداد و سایز دقیق میلگردها باید از روی نقشه سازه و جدول آرماتوربندی استخراج شود.

جمعبندی
برای یک ساختمان مسکونی دو طبقه با اسکلت بتنی، حدود ۴۰ تا ۴۵ کیلوگرم میلگرد در هر متر مربع زیربنا لازم است. برای تبدیل این مقدار به تعداد شاخه، کافی است وزن هر سایز را بر وزن یک شاخه ۱۲ متری همان سایز تقسیم کنید؛ برای نمونه، ساختمان دو طبقه ۲۰۰ متری به حدود ۶۵۰ شاخه میلگرد نیاز دارد. با این حال، عدد دقیق را همیشه از روی نقشه سازه و متره مهندس محاسبه کنید.
پس از مشخص شدن مقدار میلگرد مورد نیاز، میتوانید قیمت روز میلگرد کارخانههای مختلف را در فولاد ۲۴ مقایسه کنید و با بهترین قیمت خرید کنید.
