صادرات ، واردات ، تجارت

قیمت نفت در مبادلات امروز با کاهش همراه شد؛ موضوعی که تحت‌تأثیر رصد تحولات ژئوپولیتیکی و گمانه‌زنی‌ها درباره گفت‌وگوهای صلح احتمالی میان روسیه و اوکراین رقم خورده است. در این شرایط، بهای نفت برنت با ۴۹ سنت افت، در سطح ۶۲ دلار و ۳۸ سنت معامله شد. با وجود رشد نزدیک به یک درصدی در هفته گذشته، هر دو شاخص مهم نفتی در آستانه ثبت چهارمین ماه نزولی متوالی قرار گرفته‌اند؛ روندی که از سال ۲۰۲۳ بی‌سابقه بوده است. افزایش عرضه جهانی از جمله رکورد تازه تولید ۱۳.۸۴ میلیون بشکه‌ای آمریکا در ماه سپتامبر، همچنان فشار کاهشی بر بازار وارد می‌کند. تحلیلگران ریستاد انرژی معتقدند که اگرچه رشد حاشیه سود پالایشگاه‌ها مقداری از تقاضا را تقویت کرده، اما نگرانی از مازاد عرضه اثر این حمایت را خنثی کرده است.

شرکت فولاد سنگان خراسان اعلام کرد که تقریباً ۱۰۰ درصد خوراک مورد نیاز کارخانه کنسانتره‌سازی خود را از معدن سنگان خواف تأمین می‌کند؛ معدنی با نزدیک به یک میلیارد تن ذخیره که حدود ۳۰ درصد ذخایر سنگ‌آهن کشور را در بر دارد و سالانه تا ۲۵ میلیون تن استخراج واقعی دارد. به گفته حسین عباس‌نیا، معاون امور معدنی، عملکرد این معدن مستقیماً بر استمرار تولید کنسانتره و گندله اثرگذار است و هرگونه اختلال در تأمین سنگ، زنجیره تولید را با مشکل روبه‌رو می‌کند. او با اشاره به احتمال کمبود آتی سنگ‌آهن، بر ضرورت توسعه اکتشافات و افزایش ظرفیت برداشت تأکید کرد. عباس‌نیا همچنین چالش‌هایی همچون احتمال حذف یارانه انرژی، فرسودگی ناوگان معدنی و نیاز به نوسازی ماشین‌آلات را از تهدیدهای جدی بهره‌برداری دانست و گفت پایداری زنجیره فولاد بدون مدیریت مهندسی دقیق، حمایت دولت و توسعه اکتشافات امکان‌پذیر نخواهد بود.

برزیل در ده‌ماهه نخست سال ۲۰۲۵ عملکردی تاریخی در بازار جهانی سنگ‌آهن برجای گذاشت. تازه‌ترین آمارها نشان می‌دهد این کشور از ژانویه تا اکتبر موفق به صادرات ۳۴۱.۱ میلیون تن سنگ‌آهن شده که بیانگر رشد ۵.۷ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل و همچنین بالاترین سطح صادرات ده‌ماهه در تاریخ این صنعت است. صادرات اکتبر نیز چشمگیر بود؛ بر اساس داده‌ها، برزیل در این ماه ۴۰.۷ میلیون تن سنگ‌آهن روانه بازارهای جهانی کرد—روندی که ۱۵.۶ درصد افزایش سالانه و ۱۱.۸ درصد رشد نسبت به سپتامبر را نشان می‌دهد و اکتبر را به دومین ماه پُر‌صادرات سال ۲۰۲۵ تبدیل کرده است. با وجود جهش در حجم صادرات، افت قیمت جهانی سنگ‌آهن مانع رشد ارزشی شده و درآمد کلی برزیل از صادرات این محصول در ده‌ماهه امسال به ۲۳.۴ میلیارد دلار رسیده که ۷.۷ درصد کمتر از سال گذشته است. با این حال، فروش اکتبر معکوس عمل کرده و با ثبت ۲.۹۱ میلیارد دلار، رشد ۲۹.۵ درصدی را نسبت به سال قبل نشان می‌دهد.

در پی نشست سران فولاد آلمان، فریدریش مرتس، صدراعظم این کشور، اعلام کرد که دولت وی به‌طور کامل از طرح‌های اتحادیه اروپا برای حمایت از تولیدکنندگان فولاد و حفظ مشاغل داخلی پشتیبانی می‌کند و سیاست‌های حمایتی از این صنعت راهبردی را گسترش خواهد داد. دولت آلمان همچنین خواستار لغو فوری تعرفه‌های آمریکا بر فولاد و آلومینیوم اروپا شد تا صادرات این محصولات بدون محدودیت وارد بازار آمریکا شود. از سوی دیگر، بر توقف کامل واردات فولاد از روسیه، به‌ویژه محصولات نیمه‌ساخته، در چارچوب تحریم‌های اتحادیه اروپا تأکید کرده است.

در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۵، واردات فولاد و محصولات آهنی روسیه به اتحادیه اروپا با وجود تحریم‌ها ۷.۷ درصد کاهش یافت و به ۳.۵۹ میلیون تن رسید. ارزش این واردات نیز بیش از ۲۰ درصد افت کرده و به ۱.۴۸ میلیارد یورو رسیده است. محصولات نیمه‌تمام فولادی با رشد ۱۰.۸ درصدی و حجم ۲.۳۷ میلیون تن بیشترین سهم واردات را به خود اختصاص داده‌اند. واردات چدن با افت ۲۶.۶ درصدی به ۶۹۶.۹ هزار تن رسیده است. آهن اسفنجی نیز با کاهش ۳۴ درصدی در سطح ۴۷۴.۶ هزار تن قرار دارد. در مقابل، واردات قراضه آهنی رشد قابل‌توجهی داشته و دو برابر شده است.

افزایش بی‌سابقه تعرفه‌های فولاد در ایالات متحده، بازار این فلز را وارد مرحله‌ای جدید کرده است. در نیمه دوم سال ۲۰۲۵، با تصمیم دونالد ترامپ برای دوبرابر کردن نرخ تعرفه از ۲۵ به ۵۰ درصد، واردات فولاد به آمریکا به شکل چشمگیری کاهش یافته است. این اقدام در راستای سیاست «فولاد آمریکایی برای آمریکا» صورت گرفته و هدف آن تقویت تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات فلزات استراتژیک است. اما در سوی دیگر، تأمین‌کنندگان بین‌المللی ترجیح داده‌اند از بازار پرهزینه آمریکا خارج شوند و به بازارهای آسیایی و اروپایی روی آورند. طبق آمارهای تازه، واردات فولاد در ماه اوت به حدود ۱.۹ میلیون تن خالص رسیده که نسبت به ژوئیه بیش از ۱۶ درصد کاهش را نشان می‌دهد؛ افتی که از آن به عنوان «سقوط آزاد فولاد خارجی در آمریکا» یاد می‌شود .

پروژه مس جانجا به‌عنوان بزرگ‌ترین طرح معدنی و صنعتی سیستان و بلوچستان با راهبری شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات و مشارکت شرکت‌های بزرگ کشور در حال اجراست. این طرح ملی تاکنون موجب ایجاد اشتغال گسترده، رونق اقتصادی و بازگشت جمعیت به روستاهای اطراف شده است. با تکمیل و بهره‌برداری از این پروژه، انتظار می‌رود استان به یکی از قطب‌های مهم تولید و صادرات مس کشور تبدیل شود.

رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین با اشاره به جایگاه ویژه چین در تجارت خارجی کشور گفت: «چین در حال حاضر بزرگ‌ترین شریک تجاری ایران است؛ به‌گونه‌ای که بیش از ۹۰ درصد صادرات نفتی و حدود ۳۰ درصد صادرات غیرنفتی ایران به این کشور انجام می‌شود.» او هشدار داد که در صورت تشدید اختلافات میان چین و آمریکا، احتمال کاهش تقاضای چین برای کالاهای اساسی و انرژی وجود دارد؛ مسئله‌ای که می‌تواند به‌طور مستقیم بر صادرات ایران اثر منفی بگذارد. این مقام اقتصادی، توسعه بازارهای صادراتی را منوط به تدوین راهبرد مشخص، تغییر رویکرد در بازارهای هدف، افزایش تنوع کالاهای صادراتی و تقویت فرآوری محصولات دانست و افزود: «خام‌فروشی در ذات خود ایرادی ندارد، اما اگر بتوانیم با تکیه بر مزیت‌هایی مانند انرژی و نیروی کار ارزان، فرآوری را گسترش دهیم، ارزش افزوده بالاتری ایجاد کرده و توان رقابتی خود را افزایش خواهیم داد.»

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) اعلام کرد که تولید شمش فولاد کشور از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ بیش از دو برابر افزایش یافته و از حدود ۱۳.۶ میلیون تن به بیش از ۳۰ میلیون تن رسیده است. با ثبت این رکورد، ایران اکنون در میان ۱۰ تولیدکننده برتر فولاد جهان جایگاه نهم را به خود اختصاص داده و در خاورمیانه مقام نخست را در تولید فولاد خام دارد. صنعت فولاد ایران هم‌اکنون یکی از ستون‌های اصلی توسعه صنعتی، ایجاد فرصت‌های شغلی و افزایش صادرات غیرنفتی کشور محسوب می‌شود.

اتحادیه اروپا در حالی برنامه خروج از کوره‌های بلند فولاد تا سال ۲۰۳۰ را دنبال می‌کند که کمبود قراضه آهن، مسیر گذار به تولید سبز را با بحران روبه‌رو کرده است. وابستگی کوره‌های قوس الکتریکی به قراضه، در کنار آزاد بودن صادرات این ماده، توازن بازار داخلی را برهم زده است. تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ بیش از ۸.۱ میلیون تن قراضه از اروپا صادر شده که حدود ۷۰ درصد آن به ترکیه رفته است. در حالی‌که صنایع فولاد اروپا به‌شدت به قراضه نیاز دارند، قیمت‌ها در بورس فلزات لندن به ۳۵۰ دلار در هر تن رسیده و پیش‌بینی‌ها از رشد آن تا ۳۸۰ دلار تا سال ۲۰۲۶ حکایت دارد. بدون کنترل صادرات، تنظیم بازار و سرمایه‌گذاری در بازیافت داخلی، پروژه‌های فولاد کم‌کربن اروپا با ریسک توقف روبه‌رو خواهند شد.

صادرات چین در سپتامبر ۲۰۲۵ با جهشی ۸.۳ درصدی نسبت به سال گذشته به ۳۲۸.۵ میلیارد دلار رسید و از پیش‌بینی اقتصاددانان فراتر رفت. واردات نیز ۷.۴ درصد افزایش یافت که نشانه‌ای از بهبود نسبی تقاضای داخلی است. با این حال، صادرات به آمریکا برای ششمین ماه متوالی کاهش یافته و در ماه اوت افتی ۳۳ درصدی را ثبت کرده است. این روند نتیجه فشارهای تعرفه‌ای دولت ترامپ با هدف بازگرداندن تولید به خاک آمریکا عنوان می‌شود. در مقابل، پکن توانسته بازارهای تازه‌ای در جنوب شرق آسیا، آمریکای لاتین و آفریقا به‌دست آورد و بخشی از زیان‌های ناشی از جنگ تجاری را جبران کند.

با خروج تدریجی کوره‌های بلند و جایگزینی کوره‌های قوس الکتریکی از سال ۲۰۳۰، صنعت فولاد اروپا وارد دوره‌ای پرتنش شده است. کمبود شدید قراضه آهن — ماده اولیه اصلی کوره‌های جدید — بازار را به آشوب کشیده و اهداف کربن‌زدایی اتحادیه اروپا را با خطر جدی روبه‌رو کرده است. در حالی که کشورهای اروپایی سالانه میلیون‌ها تن قراضه مصرف می‌کنند، بخش قابل‌توجهی از آن به ترکیه و سایر کشورها صادر می‌شود. این صادرات بی‌رویه، موجب جهش قیمت قراضه تا ۳۵۰ دلار در هر تن شده و احتمال افزایش آن تا ۳۸۰ دلار در سال ۲۰۲۶ وجود دارد. کارشناسان هشدار می‌دهند اگر اتحادیه اروپا کنترل مؤثری بر بازار قراضه اعمال نکند، طرح‌های گذار به فولاد سبز ممکن است به شکست بیانجامد و اروپا در بن‌بست انرژی و تولید پاک گرفتار شود.

بازار جهانی مواد معدنی حیاتی برای فناوری‌های پاک، از باتری خودروهای برقی تا انرژی‌های تجدیدپذیر، در وضعیتی متناقض قرار گرفته است. با وجود پیش‌بینی چهار برابر شدن تقاضا تا سال ۲۰۳۵، قیمت فلزاتی مانند نیکل، لیتیوم و کبالت در پایین‌ترین سطوح چند سال اخیر قرار دارد. افزایش بیش از حد ظرفیت پالایش در چین و اندونزی موجب مازاد عرضه و فشار نزولی بر بازار شده است. کارشناسان می‌گویند این رکود موقتی می‌تواند آینده‌ای پرتنش برای تأمین مواد حیاتی صنایع سبز رقم بزند.

در حالی که تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی همچنان ادامه دارد، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت از ثبت رکورد جدید در صادرات نفت خام کشور خبر داد. او اعلام کرد که در یک سال گذشته، میزان تولید روزانه نفت بیش از ۱۲۰ هزار بشکه افزایش یافته و در برخی مقاطع، صادرات حتی به سطح رکوردشکنی رسیده است. با وجود محدودیت‌های شدید این قانون، صنعت نفت توانسته تحریم‌ها را بی‌اثر کند و روند فروش نفت را بدون وقفه ادامه دهد.

بورس ورق گالوانیزه g تولید کننده :فولاد مبارکه اصفهان قیمت پایه 510.316نسبت به هفته گذشته 18.222ریال افزایشی بوده است ورق گرم تولید کننده فولاد مبارکه اصفهان قیمت پایه 380.800نسیت به هفته گذشته 449.933ریال افزیشی بوده است بورس شمش بلوم : تولید کننده آهن و فولاد ارفع قیمت پایه 301.623نسبت به هفته گذشته 13.985ریال کاهشی بوده تولید کننده فولاد کاوه جنوب کیش قیمت پایه 302.296نسبت به هفته گذشته 14.178ریال کاهشی بوده تولید کننده پولاد آذر ماهان قیمت پایه 302.296نسبت به هفته گذشته 12.687ریال کاهشی بوده تولید کننده :جهان فولاد سیرجان قیمت پایه 302.296نسبت به هفته گذشته 12.704ریال کاهشی بوده تا این لحظه شمش ها کاهشی بوده منتظر تایید بورس می مانیم

در حالی‌که نگرانی از آینده بازار، موجب افزایش تقاضا و رشد قیمت بیلت در ایران شده است، بازارهای آسیایی روندی معکوس را تجربه می‌کنند. قیمت بیلت صادراتی ایران طی هفته گذشته با روندی صعودی همراه بود، اما در چین و جنوب شرق آسیا کاهش تا ۸ دلار در هر تن گزارش شده است. در این میان، نرخ بیلت صادراتی دریای سیاه در سطح ۴۳۵ دلار به‌صورت ثابت باقی مانده و ترکیه نیز تغییری در قیمت‌های ۴۵۲ دلاری خود نداشته است. کارشناسان معتقدند این نوسانات نشان‌دهنده تفاوت شرایط عرضه و تقاضا در مناطق مختلف جهان است و لزوم رصد دقیق تحولات داخلی و جهانی فولاد را پررنگ‌تر می‌کند.

شرکت فولاد سفیددشت چهارمحال و بختیاری در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ موفق به تولید بیش از ۵۱۸ هزار تن آهن اسفنجی شد که معادل تحقق ۱۰۶ درصدی برنامه تولید و رشد ۶ درصدی نسبت به سال گذشته است. همچنین این مجموعه با اجرای موفق فاز نخست فولادسازی و ریخته‌گری، حدود ۷۰ هزار تن تختال تولید کرده است. مدیران این شرکت اعلام کردند دستیابی به ۶۴ درصد ظرفیت سالانه تولید آهن اسفنجی تنها در نیم‌سال نخست، نشان‌دهنده عزم جدی کارکنان در تداوم رشد تولید است. با افتتاح رسمی واحد فولادسازی و ریخته‌گری توسط رئیس‌جمهور، فولاد سفیددشت آماده افزایش ظرفیت تولید تختال با تکیه بر توان داخلی و رفع محدودیت‌های انرژی است.

قیمت جهانی سنگ‌آهن با خلوص ۶۲ درصد در بازار وارداتی چین طی هفته گذشته اندکی افزایش یافت و از سطح ۱۰۵ دلار به حدود ۱۰۶.۱ دلار به ازای هر تن رسید؛ هرچند در مقاطعی نرخ تا ۱۰۶.۵ دلار نیز پیش رفت. این رشد محدود در شرایطی رخ داده که بازار ساخت‌وساز چین همچنان با رکود دست‌وپنجه نرم می‌کند، اما بهبود نسبی تولید فولاد و فعالیت برخی کارخانه‌ها، نشانه‌هایی از تقاضای فصلی را نمایان کرده است. علاوه بر این، نوسانات ارزی، محدودیت‌های تولید در بعضی مناطق و تمایل واحدهای فولادی به ذخیره‌سازی مواد اولیه، از عوامل مؤثر بر روند صعودی قیمت‌ها عنوان می‌شوند. کارشناسان می‌گویند گرچه این افزایش فعلاً خفیف است، اما تغییر فضای روانی بازار می‌تواند زمینه‌ساز نوسانات بیشتری در هفته‌های پیش‌رو شود؛ به‌ویژه در صورتی که دولت چین سیاست‌های حمایتی تازه‌ای برای بخش ساخت‌وساز به اجرا بگذارد.

صادرات جهانی زغال‌سنگ در هفته گذشته با رشد ۵.۵ درصدی به ۱۹.۵۴ میلیون تن رسید. این افزایش عمدتاً به‌دلیل جهش صادرات از استرالیا، اندونزی و کانادا بود که کاهش عرضه از سوی آمریکا، آفریقای جنوبی و کلمبیا را جبران کردند. استرالیا پس از دو هفته افت، با رشد ۲۲.۷ درصدی صادرات خود را به ۷.۸۶ میلیون تن رساند. اندونزی نیز با رشد ۲.۳ درصدی به ۷.۸۸ میلیون تن رسید و کانادا با جهشی ۱۰۰ درصدی، صادرات خود را به ۰.۸۳ میلیون تن افزایش داد. در مقابل، آمریکا با افت ۱۹.۱ درصدی، آفریقای جنوبی با کاهش ۳۴.۱ درصدی و کلمبیا با افت ۲۲.۸ درصدی در مسیر نزولی قرار گرفتند.

تعرفه صادرات میلگرد به عراق طی دو سال اخیر روند صعودی داشته و همزمان با آغاز فعالیت «وان‌استیل» اربیل و «بصره استیل»، ظرفیت تولید سالانه این کشور به حدود ۱.۵ میلیون تن رسیده است. با این حال، نیاز عراق بیش از سه میلیون تن برآورد می‌شود و بازار همچنان ظرفیت واردات دارد. با وجود تعرفه ۱۰۰ دلاری بر میلگرد، این عوارض شامل شمش نمی‌شود و بخش عمده نیاز نوردکاران عراقی از ایران تأمین می‌شود. در همین حال، برخی برندهای ایرانی معافیت‌های ویژه‌ای گرفته‌اند و محصولاتشان بدون تعرفه وارد عراق می‌شود. با این وجود، بازگشت ارز همچنان محل بحث است؛ چرا که صادرکنندگان تنها ۳۲۰ دلار از هر تن را به بانک مرکزی بازمی‌گردانند و ۱۰۰ دلار دیگر به تعرفه عراق اختصاص می‌یابد؛ موضوعی که کارشناسان آن را یک باگ جدی در نظام صادراتی می‌دانند.