آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در تازه ترین گزارش خود که در ماه دسامبر منتشر شده، اعلام کرد تقاضای جهانی زغال سنگ در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطح تاریخی خود خواهد رسید. بر اساس این گزارش، مصرف جهانی زغالسنگ با رشد ۰٫۵ درصدی نسبت به سال قبل، به حدود ۸٫۸۵ میلیارد تن خواهد رسید . با این حال، پیشبینی میشود از اواخر دهه جاری و تحت تأثیر رقابت سایر منابع انرژی، روند تقاضا تا سال ۲۰۳۰ کاهشی شود.
گزارش IEA نشان میدهد که مصرف زغال سنگ در سال ۲۰۲۵ به شدت تحت تأثیر عواملی مانند شرایط آب وهوایی، قیمت سوختها و تصمیمات سیاسی کشورها قرار داشته است؛ عواملی که در برخی مناطق باعث تغییراتی در تقاضا شده و حتی در مواردی برخلاف روندهای اخیر عمل کردهاند.
تأثیر شرایط آب وهوایی بر مصرف زغال سنگ
برای نمونه، در هند، آغاز زودهنگام و پرقدرت فصل موسمی موجب کاهش تقاضای برق و افزایش تولید نیروگاههای برقآبی شده است. در نتیجه، تولید برق از زغالسنگ در این کشور در سال ۲۰۲۵ برای تنها سومین بار طی ۵۰ سال گذشته کاهش خواهد یافت.
در مقابل ، در اتحادیه اروپا کاهش تولید برق از منابع آبی و بادی در نیمه نخست سال، باعث افزایش استفاده از نیروگاههای زغال سنگی شده است. با این حال، برآورد میشود تقاضای زغال سنگ در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ تنها حدود ۲ درصد نسبت به سال قبل کاهش یابد.
چشمانداز تقاضای زغالسنگ تا ۲۰۳۰
بر اساس آخرین پیشبینی آژانس بینالمللی انرژی، تقاضای جهانی زغالسنگ در چند سال آینده به سطحی نسبتاً پایدار خواهد رسید و سپس تا سال ۲۰۳۰ بهتدریج کاهش مییابد. انتظار میرود مصرف زغالسنگ در این بازه زمانی حدود ۳ درصد کمتر از سطح سال ۲۰۲۵ شود.
همچنین پیشبینی میشود تولید برق از زغالسنگ در سطح جهانی تا پایان دهه جاری به کمتر از میزان ثبتشده در سال ۲۰۲۱ برسد.
رقابت انرژیهای جایگزین با زغالسنگ
اگرچه رشد قابلتوجه تقاضای جهانی برق میتواند در کوتاه مدت از مصرف زغال سنگ حمایت کند، اما در بلندمدت، این سوخت فسیلی به تدریج جای خود را به منابع انرژی تجدید پذیر، انرژی هسته ای و همچنین عرضههای جدید گاز طبیعی مایع (LNG) در بازار جهانی خواهد داد.
در بخش صنعتی، مصرف زغال سنگ تا پایان دهه جاری سالانه کمتر از یک درصد کاهش خواهد یافت. با این حال، این افت جزئی احتمالاً با افزایش تعداد واحدهای گازی سازی زغال سنگ، بهویژه در چین، تا حدی جبران میشود.
حمایتهای احتمالی اروپا از صنایع زغال سنگ و فولاد
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که کمیسیون اروپا ممکن است از سال ۲۰۲۷ سهم بیشتری از پژوهشهای مرتبط با صنایع زغال سنگ و فولاد را تأمین مالی کند. در صورت اجرای این پیشنهاد، صندوق پژوهشی زغال سنگ و فولاد اتحادیه اروپا (RFCS) تا ۷۰ درصد هزینه تحقیقات شرکتی و ۱۰۰ درصد تحقیقات دانشگاهی مرتبط با ابتکارات سبز را تأمین خواهد کرد؛ در حالی که در حال حاضر ۵۰ درصد از هر دو بخش تحت حمایت این صندوق قرار دارند.
منبع :GMK Center