پیشنهادهای مرتبط با بخش اروپایی قانون جدید صنعتی که قرار است بهزودی اعلام شود، از همین حالا به یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات سیاست صنعتی قاره سبز تبدیل شده است. بر اساس برنامه اعلامی، قرار است چارچوبی تازه برای تقویت تولید داخل اروپا، اعمال معیارهای «ساخت اروپا» در مناقصات عمومی و هدایت سرمایهگذاریها به سمت زنجیرههای ارزش داخلی ارائه شود.
برنامهای که از سوی European Commission دنبال میشود، تحت عنوان «قانون شتابدهنده صنعتی» (IAA) شناخته میشود و هدف آن افزایش توان رقابتی صنایع اروپایی در برابر فشار فزاینده رقابت از سوی آمریکا و چین است.
محور «ساخت اروپا» و ترجیح تولید داخلی
در آستانه رونمایی رسمی طرح، «ترجیح اروپایی» یا همان رویکرد Made in Europe به محور اصلی اختلافنظرها تبدیل شده است.
Stéphane Séjourné کمیسر راهبرد صنعتی اروپا، با تأکید بر لزوم حفاظت از صنایع بومی، اعلام کرده است که اروپا باید همانند سایر اقتصادهای بزرگ، از داراییها و زنجیرههای راهبردی خود محافظت کند.
بر اساس پیشنهاد مطرحشده، شرکتهایی که از مناقصات عمومی، کمکهای دولتی یا حمایتهای مالی بهرهمند میشوند، باید بخش قابلتوجهی از تولید خود را در داخل اتحادیه اروپا انجام دهند. این منطق میتواند به سرمایهگذاری مستقیم خارجی نیز تسری پیدا کند.
سه محور اصلی قانون شتابدهنده صنعتی
پیشنویس قانون شتابدهنده صنعتی بر سه محور کلیدی متمرکز است:
-
ایجاد بازارهای پیشرو برای محصولات صنعتی کمکربن و تقویت تقاضا برای تولیدات اروپایی از طریق معیارهای مشترک
-
کاهش بروکراسی و سادهسازی روند صدور مجوز برای پروژههای راهبردی صنعتی و زیرساختی
-
راهاندازی برچسبگذاری کربنی برای محصولات صنعتی که در گام نخست شامل فولاد و در ادامه سیمان خواهد شد
شکاف دیدگاه میان قدرتهای بزرگ اروپایی
در نشست غیررسمی رهبران اتحادیه اروپا، رویکرد کشورها نسبت به «ساخت اروپا» یکدست نبود.
فرانسه از معیارهای سختگیرانه و محدودیت برای کشورهای خارج از منطقه اقتصادی اروپا حمایت کرده و هدف آن را احیای تولید در حوزههایی مانند فناوری پاک، فولاد، خودرو و صنایع شیمیایی عنوان کرده است.
در مقابل، آلمان رویکرد نرمتری با عنوان «ساختهشده با اروپا» را پیشنهاد داده که امکان مشارکت کشورهای ثالث دارای توافق تجارت آزاد یا شرکای همسو را فراهم میکند. برلین همچنین خواستار محدود بودن دامنه زمانی و فهرست کالایی این ترجیحات شده است.
چند کشور شمال و بالتیک شامل Finland، Sweden، Estonia، Latvia و Lithuania به همراه هلند هشدار دادهاند که ترجیح اروپایی ممکن است روند سادهسازی مقررات را تضعیف و لایه تازهای از محدودیت را به شرکتها تحمیل کند.
واکنش صنایع: از حمایت فولادیها تا نگرانی خودروسازان
موضع صنایع مختلف نسبت به این طرح یکسان نیست. فعالان صنعت خودرو اعلام کردهاند که الزام به داخلیسازی میتواند زنجیرههای تأمین پیچیده این صنعت را مختل کند و حتی واکنش متقابل سایر کشورها را در پی داشته باشد. بخش هوانوردی نیز نگرانی مشابهی ابراز کرده است.
در مقابل، تولیدکنندگان فولاد بهطور کلی از تقویت تولید داخلی استقبال کردهاند. صنایع فناوری پاک نیز از اصل حمایت دفاع میکنند، اما نسبت به جزئیات اجرایی ملاحظاتی دارند. انجمن صنایع شیمیایی اروپا تأکید کرده که معیارهای «ساخت اروپا» باید کل زنجیره ارزش را پوشش دهد، نه فقط محصول نهایی.
نگرانی سرمایهگذاران خارجی
سرمایهگذاران خارجی، بهویژه شرکتهای آسیایی، نسبت به احتمال تحمیل شروطی مانند انتقال فناوری، مشارکت اجباری با طرفهای محلی و استخدام نیروی کار داخلی ابراز نگرانی کردهاند.
در همین چارچوب، Ursula von der Leyen رئیس کمیسیون اروپا، ترجیح اروپایی را ابزاری ضروری برای تقویت پایه تولیدی قاره دانسته اما تأکید کرده است که این سیاست مرز باریکی دارد و نمیتوان یک نسخه واحد برای همه بخشها پیچید.
همچنین Antonio Costa رئیس شورای اروپا اعلام کرده گفتوگوها نشاندهنده توافق کلی بر سر اجرای رویکردی هدفمند و متناسب برای بخشهای راهبردی منتخب است.
Emmanuel Macron رئیسجمهور فرانسه نیز تأکید کرده که مزایای ویژه باید فقط به صنایع حیاتی و آسیبپذیر تعلق گیرد.
انعطاف بیشتر برای برخی شرکای خارجی
بر اساس گزارشهای رسانهای از نسخه درز کرده پیشنویس، مقررات «ساخت اروپا» نسبت به نسخههای اولیه تعدیل شده است. طبق این متن، برخی کشورهای ثالث که الزامات امنیتی و پایداری اتحادیه را رعایت کنند، میتوانند در مناقصات کالاهای صنعتی راهبردی — از جمله فولاد — مشابه تولیدکنندگان اروپایی تلقی شوند.
در عین حال، کمیسیون اختیار خواهد داشت در صورت تخلف، این وضعیت معادل را لغو کند. همچنین محدودیتهایی برای سرمایهگذاری مستقیم خارجی از سوی کشورهایی که بیش از ۴۰٪ تولید جهانی در بخشهای حساس مانند باتری، خودرو برقی و فناوریهای تجدیدپذیر را در اختیار دارند، پیشبینی شده است.
مرزبندی سختتر در برابر چین
نسخه جدید عملاً موانع بیشتری برای شرکتهای چینی ایجاد میکند.
Chinese Chamber of Commerce in the EU هشدار داده که این چارچوب میتواند اعتماد سرمایهگذاران چینی را تضعیف کند و برخی الزامات مشارکت محلی از نظر تجاری و فناورانه مقرونبهصرفه نیست.
حمایت از فولاد سبز و خرید دولتی کمکربن
در این قانون، ابزارهایی برای تحریک تقاضای فولاد سبز از مسیر خریدهای دولتی، صنعت خودرو و برنامههای گواهی داوطلبانه پیشبینی شده است. قرار است فولاد بر اساس میزان انتشار در فرآیند تولید طبقهبندی شود و دولتها موظف شوند حداقل ۲۵ درصد از محصولات فلزی مورد استفاده در مناقصات و برنامههای یارانهای را از نوع کمکربن تأمین کنند.
هدف کلان طرح «ساخت اروپا» افزایش سهم صنعت در ارزش افزوده ناخالص اتحادیه اروپا به ۲۰ درصد تا سال ۲۰۳۵ اعلام شده است.
منبع : gmk.center