تراکم ساختمان چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

تراکم ساختمان چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

‌در نظر بگیرید که مثلاً در یک کوچه چند واحد آپارتمانی وجود دارد. اگر قرار باشد که از تمامی واحدها اشخاص هر روز رأس ساعت ۸ صبح با ماشین شخصی خود از خانه خارج شوند، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ در این مقاله قصد داریم به بررسی این‌که تراکم چیست، چه شاخص‌هایی دارد و چگونه محاسبه می‌شود، بپردازیم. با ما در ادامه مطلب همراه باشید.


انواع تراکم و واحد آن‌ها


همان‌طور که از واژه تراکم مشخص است، این کلمه مفهوم فشردگی را در ذهن تداعی می‌کند. در بحث برنامه‌ریزی‌های شهری، تراکم، جایگاه ویژه‌ای در تصمیم‌گیری‌ها دارد.
تراکم در واقع تعادلی بین جمعیت و مساحت ایجاد می‌کند؛ تا از بروز مشکلات تا حد امکان جلوگیری گردد. تراکم‌ها به دو دسته‌ی کلی تقسیم می‌شود:

 

  • تراکم جمعیتی: منظور از تراکم جمعیتی این است که چه تعداد افراد در یک واحد سطح زندگی می‌کنند. واحد تراکم جمعیتی نفر در هکتار است.
  • تراکم ساختمانی: منظور از تراکم ساختمانی این است که چه تعداد ساختمان در واحد سطح وجود دارد. تراکم ساختمانی به صورت درصد بیان می‌شود.

در این مقاله قصد داریم بیشتر به بحث تراکم ساختمانی بپردازیم.


تراکم ساختمان

تراکم ساختمانی برای شهرهای کوچک و بزرگ و مناطق مختلف شهری متفاوت است. شهرداری بر حسب منطقه و تراکم ساختمانی آن، مجوز ساخت و ساز صادر می‌کند. مثلاً اگر در یک شهر کوچک ساختمان‌های زیادی ساخته‌شود، افزایش تعداد ساختمان، افزایش جمعیت در آن منطقه را نیز در پی دارد؛ در این صورت می‌تواند باعث بروز مشکلاتی از جمله آلودگی صوتی، ترافیک، مشکلات حمل و نقل و … شود. در واقع با مشخص کردن تراکم ساختمان، شهرداری سعی می‌کند تعداد ساختمان و جمعیت آن منطقه را کنترل کند. بر اساس تراکم ساختمانی که شهرداری مشخص می‌کند، ساختمان‌سازان مجاز به ساخت ساختمان به همان مساحت و تعداد طبقات هستند و هر گونه مازادی تخلف محسوب می‌شود.


 تراکم ساختمانی

ساخت و ساز با تعداد طبقات بیشتر از حد مجاز، غیر قانونی است.


وقتی که می‌خواهند تراکم ساختمانی را محاسبه کنند و درصد آن را بیان کنند، بر اساس جمعیت‌پذیری مناطق را به سه دسته‌ی: – مناطقی که دارای حجم زیاد آپارتمان هستند. – مناطق در حال کامل شدن ظرفیت – مناطق دارای قابلیت پذیرش و افزایش تراکم، دسته‌بندی می‌کنند.
عواملی مانند: جمعیت، کاربرد ساختمان، عرض معبر، مساحت قطعات، نسبت ابعاد قطعات و لزوم تابش اشعه زمستانی به بدنه جنوبی ساختمان، بر روی تراکم ساختمان اثرگذارند. علاوه بر این‌ها، لزوم رعایت حداقل فضای باز برای هر ساکن، قیمت زمین، قیمت مسکن و هزینه ساخت هم تراکم ساخت را تحت تأثیر قرار می‌دهند.


شاخص‌های کنترل تراکم ساختمان


تراکم ساختمانی به نوعی مشخص‌کننده تراکم جمعیتی نیز هست. یعنی با تراکم ساختمانی، می‌توان تراکم جمعیتی را نیز کنترل کرد. پس برای کنترل تراکم، باید بر ساخت و ساز در مناطق مختلف و شرایط محیطی و ظرفیت آن منطقه نظارت داشت و تراکم مشخصی را برای ساختمان‌سازی در نظر گرفت. عوامل و شاخص‌هایی که در تعیین تراکم ساختمانی اثرگذار هستند را برایتان شرح می‌دهیم.


طبقات مجاز ساختمان


این شاخص مشخص می‌کند، یک ساختمان در یک منطقه خاص شهرداری، چه تعداد طبقه می‌تواند داشته باشد. تعداد طبقات مجاز ساختمان بر اساس ضریب سطح اشغال و ضریب سطح زیر بنا مشخص می‌شود. برای این شاخص، حوزه‌بندی ارتفاعی نواحی مختلف شهر را در نظر می‌گیرند. این شاخص روی نمای شهر تأثیر زیادی دارد و لذا برای طراحان شهری بسیار مهم است.

  • در تراکم ساخت ۱۰۰ و ۱۲۰ درصد می‌توان دو طبقه روی زیرزمین یا پیلوت، یا سه طبقه روی زمین ساخت.
  • در تراکم ساخت ۱۸۰ درصد، می‌توان سه طبقه روی زیرزمین یا پیلوت، یا چهار طبقه روی زمین ساخت.

 

تراکم واحد مسکونی در سطح


این شاخص تعداد واحدهای مسکونی در مساحت مشخصی از زمین را مشخص می‌کند. این واحدها شامل واحدهای آپارتمانی، ویلایی و … می‌شود و شاخص موثری برای کنترل جمعیت است. بر اساس تعداد واحدهای ساخته‌شده، می‌توان تعداد خانوار و جمعیت را کنترل کرد. در برنامه‌ریزی‌های شهری، واحد سطح را عموماً هکتار در نظر می‌گیرند. از این شاخص بیشتر برنامه‌ریزان شهری استفاده می‌کنند که بتوانند بر اساس آن تعداد واحدهای مسکونی، تجاری و خدماتی و … را در یک منطقه کنترل کنند.
این نکته را در نظر داشته باشید که هیچ کدام از این شاخص‌ها، به تنهایی کارایی لازم را ندارند و در کنار هم معنا پیدا می‌کنند و امکان کنترل جمعیت و ساخت و ساز را می‌دهند.
برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص تراکم ساختمان به لینک زیر مراجعه نمایید: 
https://bimeh.com/mag/building-density/

 

فرمول تراکم ساختمان


برای محاسبه تراکم ساختمان از فرمول ساده‌ی زیر استفاده می‌شود:
تراکم ساختمان = (مساحت کل زیربنای ساختمان ÷ مساحت زمین) * ۱۰۰
عددی که در این فرمول به عنوان مساحت در نظر گرفته‌می‌شود، باید دقیقاً برابر عدد درج شده در سند مالکیت باشد. اگر عدد مساحت واقعی کمتر از عدد قید شده در سند باشد، تراکم ساختمانی بر اساس مساحت واقعی محاسبه می‌شود.


خرید تراکم مازاد و مجوز برای طبقه اضافه


اگر تعداد طبقات مجاز، عددی مثلاً برابر با ۳.۵ شد، سازنده ساختمان می‌تواند، تراکم مازاد خریداری کند. البته این خریدن تراکم مازاد بر اساس قوانین و مقررات شهرداری است و نرخ آن بر حسب متر مربع حساب می‌شود. برای ساخت طبقه اضافی، باید مجوزهای لازم از شهرداری گرفته شود تا سازندگان در موقع گرفتن پایان کار به مشکل نخورند.
قیمت خرید تراکم مازاد و ساخت طبقه اضافه را شورای اسلامی تعیین می‌کند و شهرداری این تعرفه صادر شده را اجرا می‌کند. اما برای تعیین قیمت و هزینه‌های پیشروی ساختمان و خرید تراکم مازاد باید به قوانین و مقررات شهرداری توجه کرد. گاهی پیش می‌آید که در صورت توافق شهرداری، نیاز به کسب رضایت از همسایگان نیز باشد.


 
 ساخت و ساز غیرمجاز

ساخت و ساز غیر مجاز، عواقب بسیار خطرناکی دارد.


بیمه ساختمان

با توجه به تراکم ساختمان و ساخت و سازهای شهری و هزینه‌های ساخت بالا، افراد می‌توانند ساختمان و یا واحد مسکونی و یا تجاری خود را بیمه آتش سوزی کنند. بیمه آتش‌سوزی، ساختمان را چه صنعتی و چه غیرصنعتی، در برابر حوادثی مانند آتش‌سوزی، صاعقه و انفجار بیمه می‌کند. در صورت بروز حادثه‌های اینچنینی و آسیب به ساختمان، شرکت بیمه‌گر، خسارات وارده به ساختمان شما را جبران می‌کند و این مزیت بزرگی است که تنها با پرداخت هزینه اندکی می‌توانید از آن بهره‌مند شوید.
البته بیمه آتش‌سوزی فقط شامل حوادث بالا نمی‌شود. پوشش‌های اضافی دیگری هم این بیمه دارد که می‌توانید به دلخواه این پوشش‌ها از جمله: پوشش سیل، بیمه زلزله و دیگر حوادث طبیعی را نیز انتخاب کنید و به طبع، هزینه کمی بیشتر بپردازید. همیشه این نکته را در نظر داشته باشید که برخی هزینه‌ها، در واقع هزینه و از دست رفتن مال نیستند؛ بلکه به نوعی سرمایه‌گذاری محسوب می‌شوند. هزینه‌ای هم که بابت حق بیمه آتش سوزی ساختمان پرداخت می‌شود به نوعی سرمایه‌گذاری است که در هنگام حادثه به شما بازگردانده می‌شود.
برای اطلاع از هزینه و خرید بیمه آتش‌سوزی ساختمان‌ها با استحکامات و کاربری‌های مختلف، می‌توانید از سامانه بیمه دات کام استفاده کنید. این سامانه علاوه بر استعلام هزینه انواع بیمه‌ها، امکان مقایسه شرکت‌های بیمه‌ای مختلف از نظر کیفیت و قیمت را هم به شما می‌دهد. سامانه bimeh.com جامع‌ترین و معتبرترین سامانه‌ی بیمه‌ای آنلاین است که می‌توانید با استفاده از آن حتی بیمه مورد نظر خود را هم با اطمینان خاطر خریداری کنید و درب منزل تحویل بگیرید.
در مجموع، بحث تراکم ساختمان به دلیل تأثیری که بر جمعیت ساکن در یک منطقه و به طبع آن امکانات رفاهی و دیگر مسائل دارد، مسئله‌ی بسیار مهمی در تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی‌های شهری است. در واقع تراکم ساختمان، مشخص می‌کند که چه مقدار از زمین برای ساخت بنا می‌تواند به کار رود. گفتنی است که برای محاسبه‌ی درست تراکم ساختمان، بهتر است به مراجع زیربط قانونی مراجعه شود.
برگرفته از سایت: بیمه دات کام (https://bimeh.com/mag/ )