فولادسازان کشور می‌گویند ظرفیت تولید از مرز ۴۰ میلیون تن گذشته و بیش از ۹۰ درصد نیاز این زنجیره از داخل تأمین می‌شود؛ اما تحریم‌های بانکی، موانع صادرات و ناترازی انرژی همچنان مسیر این صنعت را دشوار کرده است.
علیرضا ابراهیمی، از اعضای انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، در نشستی خبری وضعیت تازه تولید در زنجیره فولاد را تشریح کرد و درباره سرمایه‌گذاری، صادرات، تأمین مواد اولیه و انرژی و طرح‌های توسعه‌ای صحبت کرد.
وابستگی اندک به خارج
به گفته ابراهیمی، بومی‌سازی تجهیزات و رشد صنایع پشتیبان باعث شده بخش بزرگی از قطعات و ماشین‌آلات موردنیاز فولادسازان در داخل ساخته شود. او گفت تنها نزدیک به ۵ درصد از قطعات تخصصی بخش‌های کنترل و ابزار دقیق از خارج وارد می‌شود و این تجهیزات هم معمولاً عمر مفید بالایی دارند و نیاز به تعویض پیاپی ندارند.
در حوزه مواد اولیه، سنگ‌آهن موردنیاز تقریباً به‌طور کامل از معادن داخلی تهیه می‌شود. اما به‌دلیل محدودیت در حجم تولید و کیفیت برخی محصولات، بخشی از زغال‌سنگ و کک مصرفی همچنان وارداتی است. او تأکید کرد که تحریم‌ها و محدودیت‌های اقتصادی به صنعت آسیب زده، ولی چرخه تولید را متوقف نکرده است.
سرمایه‌گذاری ۷ میلیارد دلاری و اشتغال ۲۵ هزار نفر
ابراهیمی از سرمایه‌گذاری بیش از ۷ میلیارد دلار در مجموعه موردنظر خبر داد. این مجموعه با بیش از ۴۰ مجتمع صنعتی و حدود ۲۵ هزار شاغل مستقیم، بیش از ۱۲ درصد ظرفیت فولاد کشور را در اختیار دارد. فعالیت آن کل زنجیره را پوشش می‌دهد: از اکتشاف و استخراج معدن و فرآوری سنگ‌آهن تا تولید گندله، احیای مستقیم و فولادسازی.
او افزود صنایع فولادی علاوه بر اشتغال مستقیم، با ارتباط گسترده‌ای که با سایر بخش‌های اقتصاد دارند، زمینه اشتغال غیرمستقیم قابل‌توجهی هم ایجاد می‌کنند.
صادرات در سایه تحریم و محدودیت حمل‌ونقل
این عضو انجمن فولادسازان گفت صنعت فولاد بیش از ۲۰ سال است با تحریم‌های مالی و بانکی روبه‌روست؛ تحریم‌هایی که انجام مبادلات، مدیریت ریسک معاملات و استفاده از ابزارهایی مانند اعتبار اسنادی را سخت کرده است. موانع حمل‌ونقل و خروج کالا نیز فشار بیشتری بر صادرات وارد کرده، هرچند شبکه‌های تجاری جدید و مسیرهای جایگزین امکان ادامه صادرات را فراهم کرده‌اند.
به گفته او، نرخ ارز و شرایط اقتصادی در تصمیم تولیدکنندگان برای فروش در بازار داخلی یا صادرات نقش تعیین‌کننده دارد و بدون درنظرگرفتن این متغیرها نمی‌توان هدف مشخصی برای صادرات مستقیم تعیین کرد. فاصله میان نرخ ارز آزاد و نرخ ارز رسمی نیز انگیزه صادرات مستقیم و بازگرداندن ارز حاصل از آن را کاهش می‌دهد.
نیروگاه اختصاصی و استفاده از پساب
ابراهیمی برای کاهش وابستگی به شبکه برق از ساخت نیروگاه سیکل ترکیبی ۵۰۰ مگاواتی خبر داد. بخش گازی آن در سال ۱۴۰۳ و بخش بخار در ابتدای ۱۴۰۵ وارد مدار شده است. با تکمیل نیروگاه، برق مجموعه تأمین می‌شود و مازاد آن را می‌توان به شبکه سراسری فرستاد.
برای تأمین آب نیز با توسعه شبکه جمع‌آوری فاضلاب شهر کرمان و ساخت تصفیه‌خانه، از پساب شهری در مصارف صنعتی استفاده می‌شود. به گفته او، این اقدام علاوه بر تأمین آب واحدهای تولیدی، فشار بر منابع زیرزمینی را کم کرده و به مدیریت فاضلاب شهری کمک می‌کند.
برق بهتر از پارسال، نگرانی از گاز زمستان
ابراهیمی تابستان ۱۴۰۵ را از نظر محدودیت برق بهتر از تابستان سخت و زیان‌بار سال قبل دانست و علت را بهبود شرایط اقلیمی، بارش بیشتر و آمادگی نیروگاه‌های برق‌آبی عنوان کرد.
با این حال درباره تأمین گاز در زمستان هشدار داد. به گفته او، بخشی از منابع تولید گاز کشور آسیب دیده و جبران سریع این ظرفیت از دست‌رفته در کوتاه‌مدت دشوار است. از آنجا که واحدهای احیای مستقیم به گاز طبیعی وابسته‌اند و جایگزینی سوخت یا ساخت زیرساخت‌های دیگر هم زمان و سرمایه زیادی می‌خواهد، مدیریت مصرف گاز، به‌ویژه در بخش خانگی، می‌تواند به پایداری تولید صنایع در فصل سرد کمک کند.
بهره‌وری آب و جانمایی واحدهای فولادی
ابراهیمی گفت مصرف آب را باید با معیار بهره‌وری و ارزش افزوده سنجید، نه صرفاً حجم مصرف. به گفته او، در کل زنجیره فولاد، از سنگ‌آهن تا محصول نهایی، با فناوری‌های فعلی ۴ تا ۵ مترمکعب آب برای هر تن مصرف می‌شود و محصولی با ارزش افزوده بیش از ۴۰۰ دلار به دست می‌آید. بازچرخانی آب و مدارهای بسته نیز مصرف را در برخی فرایندها کاهش داده است؛ برای نمونه آب موردنیاز خنک‌سازی و انجماد شمش در واحدهای داخلی به حدود ۱ تا ۲ مترمکعب برای هر تن رسیده است. هزینه بالای انتقال آب از خلیج فارس و ضرورت استفاده از پساب تصفیه‌شده هم صنعت را به سمت فناوری‌های کم‌مصرف سوق می‌دهد.
درباره پرآب‌بودن این صنعت، او گفت جانمایی کارخانه‌های فولاد به دو عامل فنی و اقتصادی بستگی دارد: یا باید کنار دریا ساخته شوند و مواد معدنی به آنجا برسد، یا نزدیک معادن احداث شوند و آب به آنجا منتقل شود. استقرار برخی واحدها در فلات مرکزی در گذشته بیشتر به ملاحظات ژئوپلیتیک و امنیتی برمی‌گشته است. اکنون سیاست توسعه دریامحور بر ساخت صنایع جدید در سواحل جنوبی تأکید دارد و چون در داخل کشور پهنه یا معدن کشف‌نشده‌ای برای واحدهای تازه باقی نمانده، توسعه آینده باید به واردات مواد از طریق دریا متکی باشد.
عرضه سهام در بورس تهران
ابراهیمی عرضه سهام این مجموعه در بازار سرمایه را جزو برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت خواند و گفت مذاکرات و مقدمات آن در جریان است. او امیدوار است با تکمیل این مراحل، سهام شرکت در بورس تهران عرضه شود.
او همچنین با اشاره به نیاز صنایع بزرگ به منابع مالی کلان، تأمین مالی از طریق بانک‌ها و سرمایه‌گذاران غیردولتی را یکی از راه‌های ایجاد ظرفیت‌های بزرگ صنعتی دانست و گفت منابع تأمین‌شده در این مجموعه صرف زیرساخت‌ها، ساخت کارخانه‌ها و افزایش ظرفیت تولید شده است.
منبع: خبرگزاری برنا
