فولاد 24 مرکز تجارت آنلاین فلزات

بزرگترین بازار اینترنتی آهن و فولاد

َشیر یک طرفه و انواع آن

در سال 1907 فردی به نام فرانک کاتر برای رفع برگشت میعان در لوله، شیر یک طرفه با ساختاری بسیار ساده ساخت که آن را تسلا نامید و در سال 1920 حق اختراع آن را به سبب استقبال بی نظیر به نام خود ثبت نمود.

َشیر یک طرفه و انواع آن

همان‌طور که از اسم آن بر می‌آید سیال فقط از یک طرف آن می‌تواند وارد شود و زمانی که در یک مسیر قرار دارد جریان سیال از طریق مخالف آن غیرممکن است. در اکثر شیرها محل ورود سیال به شیر مطرح نیست و می‌تواند از دو طرف آن باشد؛ ولی در شیر یک طرفه فقط سیال از یک طرف شیر می‌تواند وارد شود که به همین علت اگر در محلی قرار دارد و می‌خواهیم جریان را درمسیرمخالف عادی خود عبور دهیم بایستی این شیر را برعکس نماییم یا این که داخل آن را درآوریم که در این صورت حالت شیر یک طرفه را از دست خواهد داد.در این مقاله مختصری در مورد کلیات شیرهای یکطرفه تحت عناوین زیر به شما ارائه می گردد:

  • مفهوم شیر یک طرفه
  • انواع شیر یک طـرفه
  • تفاوت شیر خودکار، شیر یک طرفه و چک ولو
  • مزایای شیر یک طرفه

مفهوم شیر یک طرفه

وظیفه اصلی یک شیر یک طرفه محافظت از تجهیزات مکانیکی موجود در یک سیستم لوله کشی در برابر برگشت جریان سیال است. این محافظت مخصوصا در مورد پمپ ها و کمپرسورها اهمیت پیدا می کند که برگشت جریان به داخل انها می تواند به قطعات داخلی انها اسیب رسانده و باعث توقف کامل سیستم شود. عملکرد شیرهای یک طرفه نیازی به اپراطور انسانی ندارد و به صورت اتوماتیک و در اثر حرکت سیال رو به عقب عمل می کند. البته در موارد کاربردی خاصی لازم است که عملکرد یک طرفه بودن نقص شود در بعضی شیرهای یک طرفه مکانیزمی تعبیه می شود که در صورت نیاز عضو مسدود کننده شیر دایما باز بماند یا بتوان عضو مسدود کننده را از شیرجدا کرد. البته برای برداشتن عضو مسدود کننده اغلب لازم است که شیر را دمونتاژ نمود.
 

شیر یک طرفه

شیرهای یک طرفه شیرهای اتوماتیکی هستند که در اثر عبور سیال رو به جلو باز می شوند و در اثر عبور سیال به طرف عقب بسته می شوند. وجود چنین شیری در بسیاری از سیستم های لوله کشی لازم است مثلا برای نگه داشتن سیال درون پمپ به جهت انکه موقعه شروع به کار خالی نباشد برای عملکرد صحیح پمپ ها و کمپرسورهای رفت و برگشتی و یا برای از به گردش در اوردن واحد های رزرو توسط پمپ ها و کمپرسورها در جهت عکس. شیرهای یک طرفه را به عنوان مرز مشترک بین دو سیستم لوله کشی با فشار های متفاوت نیز به کار می برند در این مورد یک سیستم تغذیه کننده سیستم دوم است. با نصب این شیر یک طرفه افزایش فشار در سیستم ثانویه به سیستم اولیه انتقال نخواهد یافت.

انواع شیر یک طـرفه

انواع این محصول عبارتند از:

  • شیر یک طـرفه دریچه ای
  • شیر یک طـرفه لولایی ویفری
  • شیر یک طـرفه سوپاپی
شیر یک طـرفه دریچه ای

در شیر یک طرفه لولایی دیسک به صورت عمودی به بدنه با پین لولا می شود و با فشار سیال در جهت ورود تا 180 درجه دیسک بالا می رود و سیال عبور می کنند و با افت فشار سیال و تغییر مسیر برگشت سیال دیسک پایین اومده و مانع عبور سیال می شود. تلاطم و آشفتگی در شیر یک طرفه در یچه ای بسیار کم می باشد و معمولا در طراحی خطوط پایپینگ همراه با گیت ولو شیر یک طرفه دریچه ای (یک طرفه نوسانی) استفاده می شود و می توان شیر یک طرفه رام به صورت افقی و هم به صورت عمودی نصب کرد. توصیه می شود در خطوطی که سیال دارای تلاطم و آشفتگی می باشد و ممکن است با ضربه های ایجاد شده (ضربه قوچی) به دیسک و متعلقات شیر یک طرفه دریچه ای آسیب وارد شود استفاده نشود.

شیر یک طـرفه لولایی ویفری (شیر یک طرفه دریچه ای صفحه ای)

ساختار کلی شیر یک طرفه دریچه ای ویفری همانند شیر یک طرفه دریچه ای استاندارد می باشد ولی تقاوت آن ها در نوع بدنه می باشد که در این نوع بدنه ویفری (بین فلنجی) می باشد، و افت فشار اندکی را دارد و در در سیستم های تاسیسات بدلیل عدم فضای کافی از شیر یک طرفه ویفری لولایی استفاده می شود و دیسک با حرکت 90 درجه یا همان شبه آونگی با فشار سیال حرکت کرده و سیال را از خود عبور می دهد و در حالتی که شیر باز می باشد افت فشار آن نسبت به سایر حالت های شیر پروانه ای کمتر می باشد. از مزایا شیر یک طرفه لولایی ویفری می توان به وزن و ابعاد کم و آببند کردن درطرح سیت فلز به فلز، به دلیل قطعات کم تعمیر و نگهداری آن آسان تر می باشد.

شیر یک طـرفه سوپاپی

نوع سوپاپی چک ولو از یک دیسک و فنر که دیسک به صورت افقی به وسیله فنر به سقف شیر متصل شده است تشکیل می شود. در حالی که فشار سیال به اندازه مورد نیاز برسد فنر جمع شده و دیسک رو به بالا حرکت می کند و اجازه عبور به سیال را می دهد.
 

شیر یک طرفه

شیرهای یک طرفه را می توان براساس روش حرکت عضو مسدود کننده انها به طرف مقر نشیمنگاهی دسته بندی نمود.

براین اساس شیرهای یک طرفه را می توان در چهارگروه زیر جای داد:

1-شیرهای یک طرفه بلند شونده : در این شیرها عضو مسدود کننده در جهتی عمود بر سطح نشیمنگاهش جا به جا شده و باعث باز و بسته شدن شیر می گردد.

2- شیرهای یک طرفه لولایی ساده : در این شیرها عضو مسدود کننده حول یک نقطه لولایی که خارج از سطح نشیمنگاهی در کنار ان قرار گرفته است می چرخد.

3- شیرهای یک طرفه لولایی الاکلنگی : در این شیرها نیز عضو مسدود کننده حول یک لوله می چرخد ولی لولا در نزدیکی مرکزمقر نشیمنگاه تعبیه شده است

4-شیرهای یک طرفه دیافراگمی : عضو مسدود کننده این شیرها به صورت یک دیافراگم است که از مقر نشیمنگاه جدا شده و یا بر روی ان می نشیند.

تفاوت شیر خودکار، شیر یک طرفه و چک ولو

چک ولو در حقیقیت همان شیر یک طرفه است که به دلیل عملکرد اتوماتیک (که مانع از برگشت سیال در لوله می گردد)، شیر خودکار نیز نامیده می شود، به همین دلیل این عناوین به جای یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرند و عملا تفاوت عملکردی ندارند.

علاوه بر این برخی نام گذاری ها از قبیل شیر یک طرفه فاضلاب، شیر یک طرفه پمپ آب، شیر یک طرفه هوا و آب نیز به صورت محاوره ای استفاده می شوند که عملا به دلیل محل مورد استفاده شیر یک طرفه و کارکرد مورد انتظار از آن است.

شیرهای یک طرفه فنری بیشتر در شبکه های آب رسانی شهری، تأسیسات حرارتی ساختمان، هواي فشرده، پمپها، مصارف صنعتی و شبکه هایی که حركت سیال از یک طرف و از خلاف جهت دیگر غیر مجاز باشد، مورد استفاده قرار می گیرد.

  • مقاومت در برابر خوردگی و فرسودگی
  • مقاومت در برابر رسوب پذیری
  • آب بندی به طور کامل تحت هر شرایط محیطی و کاری (عمودی، افقی و تحت زاویه)
  • باز شدن سوپاپ با حداقل فشار سیال
  • بی صدا بودن هنگام باز و بسته شدن دریچه

از محاسن و مزایای این محصول می باشد.
 

شیر یک طرفه

نتیجه گیری

شیر یک طـرفه (Check valve) به علت لزوم جلوگیری از برگشت جریان بسیار پر کاربرد بوده و به طور گسترده در صنایع نیروگاهی و فرایندی استفاده می شود. شرکت چینی Aile ، شرکت ARMATURY در جمهوری چک، شرکت کانادایی VELAN ، شرکت ژاپنی ASAHI A۷ و شرکت آمریکایی EATON از برندهای شاخص در زمینه ی تولید و فروش شیرهای یک طـرفه هستند.

انتخاب مناسب شیر یک طرفه (Check valve) با توجه وظیفه حساسی که دارد مسأله بسیار مهمی است. در صورتی که جریان سیال ما آرام و بدون بازگشت و ضربان باشد، شیر یک طرفه لولایی (Swing با توجه به ساختار ساده و قیمت نسبتا پایین ترش می تواند گزینه مناسبی باشد. اما در صورتی که فشار جریان بالا باشد و جریان نا آرام مایع یا بخار با سرعت و فشار زیاد داشته باشیم شیرهای یک طرفه فشاری و پیستونی پیشنهاد می گردند. شیر یک طرفه (Check valve) معمولا از جنس هایی چون برنز، چدن و فولاد ضد زنگ ساخته می شوند که باید با توجه به نوع سيال عبوری از مسیر، شیری با جنس مناسب انتخاب کرد. مثلا برای جایگاه های سوخت و عبور بنزین استفاده از جنس فولاد ضد زنگ توصیه می گردد و برای ترکیبات اسیدی جنس EPDM.

تهیه شده در گروه تولید محتوای فولاد 24

دیدگاه ها