شماره های تماس

روغن صنعتی چیست و چه کاربردی دارد؟

روغن صنعتی چیست و چه کاربردی دارد؟

۱۳۹۹/۰۴/۰۷ - ۱۶:۵۲

روغن صنعتی چیسنت و چه کاربرهایی در صنعت دارد؟ در این نوشتار به سرفصل های زیر بیشتر می پردازیم:

  • آشنایی با انواع روغن صنعتی
  • تاریخچه روغن های صنعتی
  • طبقه بندی روغن های صنعتی
  • درجه بندی روغن های صنعتی بر اساس گرانروی SAE
  • نحوه تولید روغن صنعتی
  • کاربرد روغن های صنعتی
  • انواع روغن صنعتی

آشنایی با انواع روغن صنعتی

روغن آن دسته از مایعات هستند، که با آب مخلوط نمی شوند و به دلیل آن که چگالی آنها کمتر از آب است، روی آب شناور می مانند. اصولاً روغن به چربی اطلاق می شود که در دمای اتاق معمولاً به حالت مایع باشد. روغن ها هم همچون چربی ها متشکل از تری گلیسرید، مونوگلیسرید و مقداری هم دی گلیسرید می باشند.
روغن های صنعتی انواع مختلف داشته که در ادامه به برخی از آنها اشاره خوهیم نمود، از برندهای معروف تولید کننده انواع روغن صنعتی می توان به روغن صنعتی شل، کاسترول، موبیل، بی پی و روغن توتال اشاره کرد. اکثر شرکت های تولید کننده روغن های صنعتی از شرکت های بزرگ نفتی جهان می باشند. اما امروزه شرکت هایی هستند که به صورت تخصصی در زمینه تولید روغن و گریس صنعتی فعال می باشند که می توان به شرکت های نظیر روغن فوکس و کلوبر اشاره نمود.

تاریخچه روغن های صنعتی

تا پیش ازسال ۱۸۵۶ میلادی روغن صنعتی جهت استفاده در چرخ ها و روانکاری انواع چرخ دنده ها ازمنابع روغـن هـای حیـوانی مثـل روغن نهنگ و گاو استفاده می شد.در برخی موارد نیز از روغن های گیاهی جهت تولید روغن های صنعتی استفاده می شد. ولی به دلیل پایداری پایین در استفاده صنعتی عمر کوتاهیی داشتند و سریعاً اکسید وفاسد می شدند. به همین دلیل موارداستفاده آنها محدود بود. به مرور با صنعتی شدن جوامع و کشورها نیاز به روانکارها و روغن های صنعتی با کیفیت و پایداری بالا بیشتر احساس میشد تا قادرباشند اصطکاک بین قطعات و سطوح متحرک راکاهش دهند. و از خوردگی و سایش قطعات جلوگیری کنند. روغن صنعتی که امروزه می شناسیم عموما پـس ازکشف و استخراج نفت و در سال ١٨٨٣ میلادی و بهبود فرایندهای تقطیر و تصفیه نفت خام و توسعه پالایشگاه ها و تولید لوب کات یا برش نفتی از نفت خام تولیدشده و جایگزین روغن های حیوانی قبلی گردید. تا متناسب با دستگاه های صنعتی جدید نیازهای صنایع جدید را پوشش دهند. استفاده از روغن های صنعتی در روغنکاری خیلی سریع برتری خود را نسبت به انواع قدیمی روغـن ثابـت نمودنـد و در نتیجـه اسـتفاده ازروغن های حیوانی، نباتی یرای روانکاری صنعتی به تدریج منسوخ شد.

همگام با صنعتی شدن کشورها و پیشرفت صنایع مختلف نیازبه روغن های صنعتی باکیفیت و مقاومت بالاتربیشترشد. درابتدا سعی گردید با تصفیه بهتر روغن و افزودن مواد افزودنی مختلف و با کیفیت بالاترروغن های صنعتی با طول عمر بیشتر تولید شود ولی با پیشرفت علم و تکنولوژی و دست یابی بشر به تکنولوژی های جدید و تولید دستگاه های صنعتی متنوع، نیاز به روغن های صنعتی متعدد با خصوصیات متفاوت بیش از بیش نمایان شد. امروزه روغن های صنعتی که ازطریق فعل وانفعالات شیمیائی پیچیده ای بدست می آیند. این نوع روغن های صنعتی قادر به تحمل میزان وسیعی از فشارها و درجه حرارت ها برای کاربردهای خاص می باشند.

طبقه بندی روغن های صنعتی

سه سیستم عددی برای طبقه بندی گرانروی روغن ها وجود دارد. دو عدد از آنها برای روغن های موتوری، بنزینی و دیزل، و سیستم دیگر برای روغن های صنعتی است. در روغن های صنعتی بیشتر از روغن های تک درجه بهره گیری شده و تفاوتی با روغن های موتوری و صنعتی نداشته و تنها نوع مواد افزودنی به کار برده شده در آنها ممکن است متفاوت باشد.

۱) طبقه بندی گرانروی روغن های موتوری توسط انجمن مهندسی امریکا

همان گونه که گفته شد گرانروی، اصلی ترین عامل شناخت و کاربرد روغن است. انجمن مهندسی امریکا ( Society of American Engineering ( SAE یک سیستم طبقه بندی گرانروی را برای روغن های موتوری طراحی کرده است. در این سیستم روغن ها با شماره هایی که مرتبط با گرانروی آنها که در یک دما مشخص بوده طبقه بندی شده است.

چون دماهای کم و یا زیاد در کارکرد روغن موتور نقش اساسی دارد، دو روش مجزاء یکی در دماهای کم و دیگری در دما های زیاد برای اندازه گیری گرانروی به کار برده شده است.

مهمترین دماهایی که برای دامنه گرمای زیاد در نظر گرفته شده است ۴۰ و ۱۰۰°C می باشد . برای درجه های کم نیز تا ۳۰- C° از روش آزمایش شبیه سازی کارتل (CCS) که یک نوع ویسکومتر گردنده بوده بهره گیری شده است. گرانروی در دمای منفی را بر اساس واحد سانتی پواز ، (CP)، که گرانروی مطلق روغن در دماهای پایین می باشد محاسبه می کنند.

عدد اندازه گرفته شده نشان دهنده آسانی حرکت روغن در موتور است. واحد دیگر گرانروی سانتی استوک (cSt) بوده که آن گرانروی سینماتیک روغن در دماهای زیاد است. عدد اندازه گیری شده بیان کننده زمانی است که مقدار معینی روغن از یک لوله مویین (اوروفیس) با اندازهای مشخص عبور می کند. در این سیستم روغن هایی که مناسب بهره گیری در دماهای پایین است، در فصل زمستان، با حرف لاتین” W ” مشخص می شود.

بیشترین گرانروی این روغن ها نباید بیشتر از گرانروی پیشینه مشخص شده باشد. همچنین این روغن ها باید قابلیت پمپاژ در دماهای مشخص شده توسط SAE را دارا باشد. روغن هایی که مناسب برای بهره گیری در دماهای بالا بوده دارای گرانروی به شرح جدول ارایه شده است. بطور نمونه روغنی با طبقه بندی ۳۰-۱۰ w بدان معنی است که این روغن در فصل زمستان معادل ویژگی های روغنی با گرید ۱۰ و تابستان ۳۰ است. به آنها روغن اتوماتیک نیز گفته می شود.

روغن صنعتی

۲) طبقه بندی کیفی روغن صنعتی

روغن های روان کننده از نظر کیفی به روش های گوناگون طبقه بندی شده است. مشخصه های این طبقه بندی توسط ارتش آمریکا، موسسه نفت آمریکا، سازندگان گوناگون ماشین و موسسه های دیگر معین شده است. این طبقه بندی ها نشان می دهد که برای یک موتور به خصوص، چه نوع روغنی لازم است .

با توجه به پیشرفت سریع علم مهندسی که تولیدات مکانیکی نیاز به روانکار صنعتی با مشخصه های بهتری هستند ، به سرعت استاندارد های روغن صنعتی بهبود می یابد .

در سال ۱۹۷۰میلادی موسسه نفت آمریکا (american petroleum institute (API ، انجمن امریکایی برای آزمایش و مواد( american society for testing and materials (ASTM و انجمن مهندسان خودرو با همکاری سازندگان موتور ، سیستم طبقه بندی کیفی API برای روغن های موتوری را به وجود آوردند.

این طبقه بندی براساس آزمایش های موتوری که سطح های مرغوبیت را برای روغن های گوناگون ارزیابی می کند بنا نهاده شد. اکنون سیستم طبقه بندی API شامل ۱۸ طبقه بندی کیفی است. در کل، ۸ طبقه بندی با حرف S برای روغن های مورد بهره گیری در موتورهای بنزینی و ۱۰ طبقه با حرف C برای روغن های مورد استفاده در موتورهای دیزلی تدوین شده است.

این سیستم طبقه بندی، یک سیستم با انتهای باز بوده و اجازه می دهد که طبقه بندی های نو مورد نیاز که مورد توافق انجمن های مهندسی و سازندگان موتور قرار گرفته باشد، به آن افزوده شود. همان گونه که در گذشته اشاره شد، این سطوح مرغوبیت به علت تغییر در طراحی موتورها و هم چنین فن آوری نو ساخت مواد افزودنی روغن های به سرعت از رده خارج می شود. به طور نمونه، روغن های موتوری بنزینی از نظر سطح کیفی از کم ترین رده یعنی SA تا SN که دارای بالاترین سطح کیفیت روغن موتور است، تقسیم بندی شده است .

درجه بندی روغن های صنعتی بر اساس گرانروی SAE

درجه بندی روغن های صنعتی بر اساس درجه بندی گرانروی است فلذا هرچه گرانروی روغن بیشتر شود عدد مربوط به مشخصه روغن نیز به مراتب بیشتر خواهد شد . از سایر مشخصه های روغن می توان به حرف دبلیو (W) که روی اکثر روغن های صنعتی به خصوص روغن موتور ، نوشته می شود و مربوط به مشخصه وینتر (WINTER) یا زمستان است بر مبنای دمای سرد و گرم تست م شود ، معمولاً دمای سرد بر روغن ها منفی ۱۸ درجه سانتیگراد و دمای گرم در ۱۰۰ درجه سانتیگراد تعریف شده است .

روغن صنعتی بر اساس گرانروی به دو دسته تک درجه ای یا MONO GRADE و چند درجه MULTI GRADEتقسیم بندی خواهند شد به لحاظ عمومی می توان گفت که روغن های صنعتی MULTI GRADE نسبت به روغن های تک درجه ایی کیفیت بالاتری دارند ، لذا برای مثال برای روغن ۱۰ – ۴۰ گرانروی ۱۰ سانتی استوک برای زمستان و ۴۰ سانتی استوک برای تابستان است.
روغن صنعتی

درجه بندی روغن های صنعتی براساس کیفیت سطح API

همانطور که اشاره شد API استاندارد آمریکایی مربوط به روغن صنعتی می باشند. استاندارد API در دو کلاس مربوط به روغن های صنعتی ماشین آلات بنزینی که به اخنصار با حرف S نشان داده می شوند ، معرفی می گردند . و کلاس مربوط به ماشین آلات صنعتی که به اختصار با حرف C نشان داده می شوند تولید و عرضه می شوند . لازم به ذکر است که حرف s مخفف کلمه serves بمعنای نماینده ایستگاه های تعویض روغن و حرف c مخفف کلمه commecial بمعنای تجاری است.

نحوه تولید روغن صنعتی

بیشترین ماده تشکیل دهنده روغن صنعتی، روغن پایه می باشد که روغن پایه باید با مواد افزودنی مخلوط شوند.‎ ‎ ‎روغن‎ ‎پایه به صورت مایع می باشد که از نفت خام گرفته شده است. برای تولید روغن پایه ‏استفاده از برش مواد نفتی، تصفیه روغن های کارکرده و‎ ‎تولید به روش مصنوعی مرسوم می باشد. مواد افزودنی در واقع مواد شیمیایی با ترکیبات پیچیده یی هستند که‎ ‎با ‏افزودن آنها به روغن پایه به مقدار مشخص، می توان خصوصیات مورد نیاز در روغن صنعتی ایجاد کرد یا ‏مشخصات روغن صنعتی را بهبود بخشید‎.

‎ ‎برای‎ ‎تهیه روغن صنعتی ابتدا عملیات تقطیر نفت خام انجام می شود. این کار در چند‎ ‎مرحله تقطیر در جو و ‏تقطیر در خلا انجام می شود تا یک برش نفتی خاص حاصل‏‎ ‎شود که گرانروی، نقطه اشتعال و نقطه ریزش معین داشته باشد‎. ‎سپس در‎ ‎واحد آسفالت گیری، مواد آسفالتی که ته مانده برج تقطیر در خلا هستند با‎ ‎تزریق حلال پروپان ‏استخراج می شود. در مرحله بعد، ترکیبات نامطلوب موجود‎ ‎در روغن با استفاده از روش های ‏مختلف از روغن جدا شده‏‎ ‎و باعث بهبود شاخص گرانروی روغن می گردد‎. ‎ ‎پس از عملیات‎ ‎تصفیه روغن، در واحد موم گیری، پارافین های سنگین که به صورت‏‎ ‎جامد هستند، با ‏استفاده از روش انحلال و فیلتراسیون از روغن جدا می شوند‏. ‎سرانجام در واحد تصفیه هیدروژنی، عناصر زائد ‏مانند گوگرد، ازت و اکسیژن از‎ ‎روغن خارج شده تا روغن در ماشین آلات و در شرایط سخت پایداری بیشتری ‏داشته‎ ‎باشد. روغن پایه پس از طی تمامی مراحل فوق به واحد مخلوط کنی ارسال می‎ ‎شود و در آنجا با اضافه ‏کردن مواد افزودنی مناسب، انواع روغن های صنعتی‎ ‎مطابق با استانداردهای بین المللی تولید می شود‏‎.‎

کاربرد روغن های صنعتی

روغن های صنعتی طیف وسیعی از روانکارهای صنعتی را تشکیل می دهند که در صنایع مختلف کاربرد بسیار وسیعی دارند. بیشترین کاربرد انواع روغن های صنعتی در کشتیرانی و صنایع دریایی، صنعت تولید سیمان، حمل و نقل هوایی، صنایع شیمیایی، داروسازی، صنایع غذایی، صنعت برق، چاپ و بسته بندی، صنایع فلزکاری، نساجی و... کاربرد دارند. روغن های صنعتی با ویسکوزیته پایین با غلظت کم و ویسکوزیته بالا با غلظت بالا تولید می شوند. همچنین این نوع روغن ها عموما با پایه مینرال یا سنتتیک تولید شده که هر کدام خصوصیات منحصر به فردی دارند. روغن های سنتتیک عموماً طول عمر و پایداری بالاتری نسبت به روغن های مینرال دارند.

استاندارهای یک روغن صنعتی خوب چیست ؟!

کشورهای پیشرفته از حدود زمان ۱۹۵۰ میلادی شروع به استاندارد گردآوری و تهیه استاندارد برای روغن های صنعتی کردند ، در این بین در آمریکا سه موسسه مهندسی API , SAE , ASTM سعی در جمع آوری استاندارد مشخصی برای روغن صنعتی کردند و در نهایت استاندارد روغن های صنعتی تحت استاندارد SAE معرفی شدند و نام API برای استاندارد روغن های صنعتی آمریکایی تصویب شد.

استاندارد API که نشان دهنده کارایی و کیفیت روغن هست در کشورهای دیگر مانند انگلستان از استاندارد API استفاده می کنند . بر همین مبنا کشورهای اروپایی نیز پیرو همین موضوع استاندارد دیگری تحت عنوان استاندارد ACEA را معرفی کردند و کشور ژاپن استانداردی را تحت عنوان استاندارد ILSAC که را برای روغن های صنعتی معرفی کرد .

البته API و ACEA و ILSAC تنها استاندارد های موجود برای روانکارهای صنعتی نمی باشند و شرکت های دیگر مانند مرسدس بنز آلمان ، شرکت ماک آمریکا روغن صنعتی مخصوص با استاندارد خاص خودشان را تولید و عرضه می کنند .

انواع روغن صنعتی

  • روغن های ترانسفورماتور و عایق الکتریکی
  • روغن هیدرولیک، روغن های با شاخص گرانروی (VI) بالا و یا روغن هیدرولیک بدون روی (Zinc free)
  • روغن های گردشی جهت استفاده در ماشین های صنعتی دارای سیستم های گردشی و هیدرولیکی
  • انواع روغن های دنده معدنی و سنتتیک (Synthetic) با پایه PAO ‪(Poly-Alpha-Olefin)‬ و PAG ‪(Polyalkylene Glycol)‬
  • روغن های پمپ وکیوم و پمپ های دیفیوژن با پایه سیلیکون جهت استفاده در صنایع اتمی و اتاق های خلا
  • روغن های انتقال حرارت معدنی و سنتتیک جهت استفاده در سیستم های انتقال حرارت بسته و غیر مستقیم تا دمای ۳۶۰ درجه سانتیگراد
  • روغن های امولسیون شونده، روغن های آب صابون و روغن های کشش
  • روغن های عملیات حرارتی جهت انواع عملیات کوئینچینگ قطعات فولادی و آلیاژهای مختلف
  • روغن های کمپرسورهای هوا از نوع مارپیچی و تیغه ای و همچنین کمپرسورهای روتاری اسکروو کمپرسورهای گاز
  • روغن های کمپرسورهای سرمایشی مخصوص سرد خانه ها و سیستم های تهویه
  • روغن های توربین جهت استفاده در انواع توربین های بخاری، آبی و گازی صنعتی در نیروگاه های برق، پتروشیمی ها و پالایشگاه ها
  • روغن های ویژه ماشین ابزار، روغن های برش، مته کاری، تراشکاری و فرزکار فلزات آهنی
  • روغن با گرید خوراکی مخصوص صنایع غذایی و داروسازی جهت استفاده در دستگاه هایی که در نزدیکی مواد خوراکی کار می کنند.
  • روغن های زنجیر

منبع:گروه تأمین محتوای فولاد۲۴

مجموعه: 
پاتیل اطلاعات
ادامه مطلب...

Submit world_metals

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.‎
۱ + ۱ =